Ιστορικά στοιχεία

Η θεραπευτική αξία της ιππασίας για τα άτομα με αναπηρίες είναι γνωστή στους Έλληνες ήδη από τον 5ο αι. π.Χ. Πρώτος ο Ξενοφώντας έγραψε πως «το άλογο είναι ένας καλός δάσκαλος, όχι μόνο για το σώμα, αλλά και για το νου και την καρδιά». Στο βιβλίο του «Περί Ιππικής» αναφέρεται ότι στην αρχαία Ελλάδα οι γιατροί χρησιμοποιούσαν τα άλογα και την ιππασία για να βοηθήσουν τόσο στη σωματική όσο και στην ψυχική αποκατάσταση των αναπήρων πολέμου.

Ο Ιπποκράτης αναφέρει ότι: «η ιππασία στον καθαρό αέρα δυναμώνει τους μύες και τους κρατά σε καλή κατάσταση». Πίστευε πως είναι μια σημαντική μορφή γυμναστικής που διεγείρει τις λειτουργίες του οργανισμού, επηρεάζει την ψυχή του ανθρώπου με θετικό τρόπο και καταπραΰνει τα συμπτώματα πολλών ασθενειών. Επέμενε πως οι τραυματισμένοι και οι άρρωστοι αναρρώνουν γρηγορότερα όταν βρίσκονται πάνω στο άλογο. Δήλωνε, επίσης, ότι η ιππασία μπορεί να βοηθήσει τα άτομα που υποφέρουν από μελαγχολία ή κατάθλιψη, ώστε να καταφέρουν να κάνουν θετικές και χαρούμενες σκέψεις.

Οι Σπαρτιάτες συνήθιζαν να ανεβάζουν τους τραυματισμένους στρατιώτες, κι αυτούς που στη μάχη αποκτούσαν κινητικά προβλήματα, επάνω σε άλογα τα οποία με ήρεμο και με αργό βηματισμό κινούνταν για αρκετή ώρα με τους τραυματίες ως αναβάτες. Πίστευαν πως αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι τραυματισμένοι μα κυρίως αυτοί με κινητικές δυσλειτουργίες να έχουν ταχύτερη ανάρρωση και αποκατάσταση.

Από ιατρικά δοκίμια του 17ου και 18ου αιώνα, γίνεται γνωστό ότι κάποιοι γιατροί της εποχής θεωρούσαν ότι  η ιππασία θα μπορούσε να δράσει αποτελεσματικά στην αντιμετώπιση διαφόρων ασθενειών. Στα 1875 ο γάλλος γιατρός Cassaign χρησιμοποίησε την ιππασία ως θεραπεία για διάφορες παθήσεις και κατέληξε ότι ήταν χρήσιμη στη θεραπεία συγκεκριμένων νευρολογικών διαταραχών καθώς βελτίωνε τη στάση, την ισορροπία και την κίνηση των αρθρώσεων.

Κατά τον Α’ Παγκόσμιο πόλεμο, στην Αγγλία χρησιμοποιήθηκε το άλογο ως θεραπευτικό μέσο για την αποκατάσταση τραυματισμένων στρατιωτών στο νοσοκομείο της Οξφόρδης.

Ωστόσο, η ραγδαία αύξηση των φυσικών επιστημών κατά το 19ο αιώνα οδήγησε στον παραγκωνισμό τέτοιου είδους προσεγγίσεων, καθώς οι πρακτικές εφαρμογές θεωρήθηκαν δοξασίες κι έτσι η γνώση αυτή λησμονήθηκε. Η σημερινή, ευρέως διαδεδομένη χρήση της θεραπευτικής ιππασίας, σε άτομα με νευρολογικά προβλήματα, πιστεύεται ότι οφείλεται στη Δανή Liz Hartel, που παρόλο που υπέφερε από πολιομυελίτιδα με μερική παράλυση και στα δύο κάτω άκρα, κέρδισε το ασημένιο μετάλλιο Ιππικής Δεξιοτεχνίας στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Ελσίνκι το 1952, ανοίγοντας το δρόμο για τη δημιουργία των πρώτων κέντρων Θεραπευτική Ιππασίας στη Σκανδιναβία και την Αγγλία .

Η πρώτη πάντως επίσημη καταγραφή της περιγραφής της θεραπευτικής ιππασίας και των ιδιοτήτων της δε γίνεται πριν τα 1969, όταν ο A. Kroger, δάσκαλος ειδικής αγωγής, έγραψε ένα πρωτοποριακό άρθρο με τίτλο «Εκπαιδεύοντας τα άλογα» θέτοντας μια νέα θεραπευτική προσέγγιση για ασκήσιμα και εκπαιδεύσιμα παιδιά με διαταραχές στη συμπεριφορά όπως και για παιδιά και εφήβους με ψυχικές διαταραχές. Διαπίστωσε ότι με τη βοήθεια του αλόγου μπόρεσε να ασκήσει θετική επιρροή στη διαταραγμένη συμπεριφορά αυτών των ατόμων και να βοηθήσει στην ψυχοκινητική τους ανάπτυξη.

Ο Bertotti (1988) δημοσίευσε την πιο ολοκληρωμένη και τεκμηριωμένη έρευνα, η οποία μελέτησε την επίδραση της θεραπευτικής ιππασίας στη θέση του σώματος. Στη μελέτη έλαβαν μέρος 27 παιδιά με σπαστική διπληγία και σπαστική τετραπληγία, τα οποία ακολούθησαν κάποιο πρόγραμμα θεραπευτικής ιππασίας. Αξιολογήθηκαν εκ νέου ως προς τη θέση του σώματος και τα αποτελέσματα έδειξαν ότι μειώθηκε σημαντικά η σπαστικότητα, βελτιώθηκε η ισορροπία τους, αυξήθηκαν οι κινητικές δυνατότητές τους και απέκτησαν έλεγχο στη στάση του σώματός τους. Ακόμη, παρατηρήθηκε ότι αυξήθηκε η αυτοπεποίθησή τους, μειώθηκε ο φόβος τους κατά τις αλλαγές θέσης του σώματός τους, βελτιώθηκε αισθητά η βάδισή τους και αυξήθηκαν οι δυνατότητες στήριξης του σώματός τους σε καθιστή και όρθια θέση.

Το 1983, η Θεραπευτική Ιππασία αρχίζει να εφαρμόζεται και στην Ελλάδα, με πρωτοβουλία της Aideen Lewis στον Ιππικό Όμιλο Βαρυμπόμπης στην Αθήνα. Το 1992 συγκροτήθηκε το πρώτο αναγνωρισμένο σωματείο θεραπευτικής ιππασίας, ο Σύνδεσμος Θεραπευτικής Ιππασίας Ελλάδας (Σ.Θ.Ι.Ε.).Από τότε έχουν ιδρυθεί και άλλα σωματεία όπως η Επιστημονική Εταιρεία Θεραπευτικής Ιππασίας και Ιπποθεραπείας Ελλάδας (Ε.Ε.Θ.Ι.Ι.Ε), η Ελληνική Εταιρεία Θεραπευτικής Ιππασίας (ΕΛ.Ε.Θ.ΙΠ) και το κέντρο «Ιππόλυσις» στην Αθήνα, το Κέντρο Θεραπευτικής Ιππασίας Ιωαννίνων, το Κέντρο Θεραπευτικής Ιππασίας Σερρών, το Κέντρο «Ιππο-στήριξη» στη Θεσσαλονίκη και το κέντρο «Πολύτροπο» στο Βόλο.